Feeds:
Posts
Comments

Tidak semua waris si mati adalah waris yang sahih untuk menerima harta pusaka. terminologi waris yang sahih ialah waris yang bukan sahaja berhak ke atas harta pusaka, malah terjamin mewarisi harta pusaka pada akhir pembahagian. Ini kerana dalam pertembungan untuk mewarisi sesuatu harta pusaka, ada sesetengah waris yang pada teorinya berhak mewarisi, tetapi pada hakikatnya selepas pembahagian dilakukan, waris tersebut tidak menerima apa-apa bahagian pusaka. Keadaan ini berlaku khususnya pada waris ‘asabah yang menerima baki daripada harta pusaka, di mana setelah dibahagikan bahagian kepada setiap waris fardu, tiada lagi lebihan untuk waris ‘asabah. Jelasnya, waris fardu telah menghabiskan semua harta yang ditinggalkan kerana mereka diutamakan untuk menerima pembahagian pusaka terlebih dahulu, sesuai sebagai waris yang mengambil kadar pusaka secara tetap. Keadaan yang sama boleh berlaku pada waris fardu yang lain juga, iaitu sekiranya ada waris fardu yang lebih kuat turut mewarisi. Maka waris fardu yang kedudukannya lebih jauh dengan si mati akan terhijab daripada mewarisi. Misalnya, dalam pertembungan antara datuk dan saudara lelaki seibu, maka datuk akan menghijab saudara lelaki seibu tersebut, kerana kedudukan datuk yang lebih kuat sebagai waris usul (keturunan ke atas) berbanding saudara lelaki yang menjadi waris hawasyi (keturunan sisi). Ini menjadi datuk adalah waris yang sahih dalam kes pewarisan ini.

Daripada sudut yang lain, kesahihan seseorang waris adalah berdasarkan susur-galur keturunan lelaki, di mana waris daripada keturunan lelaki sentiasa diutamakan untuk mewarisi. Keutamaan dan kesahihan ini adalah bersandar pada perkataan “lelaki” atau dalam lafaznya, “rajul” digunakan bersama dengan frasa “zakarin” (juga bermakna lelaki) dalam hadis yang berbunyi, “ألحقوا الفرائض بأهلها فما بقي فلأولى رجل ذكر” yang bermaksud, “berikanlah harta pusaka kepada warisnya yang berhak, dan selebihnya dengan mengutamakan waris lelaki”. Penggunaan dua perkataan yang merujuk pada maksud “lelaki” menunjukkan keutamaan keturunan ini. Keutamaan ini turut dinyatakan dalam al-Quran yang menetapkan waris lelaki mendapat dua kali ganda bahagian pusaka daripada waris perempuan (للذكر مثل حظ الأنثيين). Jelasnya, kekuatan waris lelaki menjadikan waris yang dihubungkan oleh mereka dan atau perhubungan waris yang tidak diselangi oleh waris perempuan adalah merupakan waris yang “utama” dan “sahih”.

Kewujudan waris lelaki dan jalinannya antara hubungan sesama waris menjadi tanda aras waris yang “sahih”. Termasuklah dalam hal ini waris yang diganti, di mana jantina waris yang diganti menentukan kesahihan seseorang waris yang mengganti. Misalnya, cucu menjadi waris ganti kepada anak lelaki dan anak perempuan. Penggantian cucu kepada anak lelaki lebih kuat daripada penggantian cucu kepada anak perempuan, kerana jantina waris yang diganti yang berbeza. Justeru, kesahihan pewarisan seseorang cucu sangat bergantung pada waris yang digantikannya, atau dengan kata lain melihat kepada waris penghubung. Justeru, sahih atau tidak seseorang waris itu bergantung pada kewujudan waris penghubung tersebut. Misalan yang lain ialah pewarisan antara datuk daripada sebelah lelaki, iaitu bapa kepada bapa, dan datuk daripada sebelah perempuan, iaitu bapa kepada ibu. Dalam kes ini, datuk yang menjadi bapa kepada bapa adalah lebih diutamakan untuk pewarisan harta pusaka dan disebut dengan istilah “datuk yang sahih” (الحد الصحيح). Berdasarkan perbincangan di atas, waris yang sahih adalah waris yang layak dan berhak untuk mewarisi.

Dalam perspektif yang lebih besar bagi menentukan kesahihan keutamaan ini, waris yang berpunca daripada gabungan susur-galur keturunan daripada kedua-dua belah pihak iaitu lelaki dan perempuan, adalah lebih diutamakan daripada waris yang berpunca daripada satu pihak sahaja iaitu sama ada lelaki atau perempuan. Dalam ayat yang lain, waris yang berasal daripada ibu dan bapa yang sama (seibu sebapa) adalah lebih kuat daripada waris yang berasal daripada bapa yang sama sahaja. Begitulah bagi waris yang mempunyai bapa yang sama (sebapa), mereka adalah lebih kuat daripada waris yang mempunyai ibu yang sama (seibu). Keutamaan ini adalah merujuk kepada darjah dan qarabah antara waris yang masih hidup dengan si mati. Darjah ialah hubungan jauh atau dekat, manakala qarabah pula ialah hubungan seibu sebapa, sebapa atau seibu. Teori darjah dan qarabah ini yang juga menentukan kesahihan seseorang waris adalah berasaskan satu hadis yang diriwayat oleh al-Harith mengenai keutamaan saudara seibu sebapa berbanding saudara seibu atau sebapa sebagaimana sabda Baginda s.a.w “وإن أعيان بني الأم يتوارثون دون بني العلات الرجل يرث أخاه لأبيه وأمه دون أخيه لأبيه”, dengan maksudnya “dan sesungguhnya saudara seibu sebapa, anak-anak seibu (sebapa) adalah mewarisi, bukannya saudara sebapa. Seorang lelaki (yang meninggal dunia), mewarisi daripadanya saudaranya yang seibu sebapa dan bukan saudaranya yang sebapa”. Justeru, sahih atau fasid seseorang waris adalah melihat pada hubungan keturunan daripada pihak lelaki dan juga hubungan berpihak sama ada seibu sebapa atau sebapa, atau seibu sahaja. Dalam hal ini, waris antara saudara atau disebut ¬hawasyi (waris sisi) adalah merupakan waris yang boleh jadi dekat dan boleh jadi jauh dengan si mati, bergantung pada hubungan darjah dan qarabah tadi.

Pendahuluan

            Persoalan hak wanita dalam pembahagian harta pusaka sentiasa dibincangkan sama ada dari perspektif Islam, Zaman Jahiliyyah atau Barat. Perbincangan ini menunjukkan keprihatinan masyarakat semasa berhubung hak-hak wanita. Ia juga memaparkan kepentingan dan kedudukan wanita dalam kalangan masyarakat daripada dahulu sehingga sekarang terutama dalam perbincangan pemilikan dan pindahmilik harta. Kedatangan Islam bukan sahaja membawa sinar hidayah, malah turut menjamin hak tertentu kepada wanita. Amalan adat yang sempit dan rigid menyebabkan kaum wanita sering teraniaya. Wanita pada ketika sebelum Islam bukan sahaja dibunuh semasa masih kecil, malah hak pusaka mereka turut dirampas. Sebagai contoh, sebahagian masyarakat Madinah tidak memberikan pusaka kepada kaum wanita khususnya di kalangan kabilah yang kuat berpegang kepada adat seperti Banī Asad dan Banī Tamīm. Oleh kerana itulah, ibu kepada Mihsyām bin Abū Qays al-Aslāt tidak mendapat apa-apa bahagian daripada harta pusaka peninggalan suaminya. al-Zamakhsarī menyatakan;

لا َيرِثُ إِلاﱠ مَنْ طَاعَنَ بِالرﱢماحِ وناَدَ عَنِ الحَوْزَةِ وَحَازَ الغَنِيْمَةَ

كَيْفَ نُعْطِى المَالَ مَنْ لَايَرْكَبَ فَرْسًا وَلايَحْمِلَ سَيْفًا وَلايُقَاتِلَ عَدُوًّا

“Seseorang itu tidak akan mewarisi melainkan mereka yang membawa lembing, menyeru daripada penaklukan dan mendapatkan ghanimah. Bagaimana kami akan memberikan harta (pusaka) kepada mereka (wanita) yang tidak menunggang kuda, memikul senjata atau membunuh musuh?”

Isu utama kaum wanita masyarakat adat ini yang tidak diberikan pusaka apabila mereka tidak memberikan apa-apa sumbangan kepada kabilah seperti tidak menyertai peperangan Faktor sumbangan kepada kabilah menjadi isu penting pada waktu ini kerana masyarakat primitif Arab sangat mementingkan penguasaan ke ataspadangrumput dan sumber air. Justeru, pencarian dan penguasaan ke atas dua keperluan utama ini menyebabkan kadangkala berlakunya pertelingkahan dan peperangan di antara kabilah. Dalam hal ini, pusaka tidak akan diberikan kepada sesiapa yang tidak membantu mendapatkan atau melindungi sumber dan harta kabilah ini. Justeru, anggota kabilah yang lemah dan tidak berjasa seperti wanita, kanak-kanak dan orang-orang tua tidak diberikan harta pusaka. Bagaimanapun bukan semua wanita semasa Jahiliyah tidak mewarisi pusaka dan tidak memberi sumbangan seperti tidak terlibat di dalam peperangan. Sebahagian wanita Jahiliyyah juga sebenarnya mendapat pusaka seperti peristiwa Khadijah yang mewarisi harta daripada bapa dan bekas suaminya seperti perniagaan, rumah dan perhiasan wanita. Kaum wanita masyarakat Mekah mendapat separuh daripada bahagian pusaka lelaki. Dalam hal ini, ‘Āmir bin Jasym bin Ghanam bin Ḥabīb bin Ka‘b telah mewariskan pusaka kepada anak lelaki dan perempuannya dengan keadaan waris wanita mendapat separuh daripada lelaki. Wanita juga turut terlibat sama ada sebagai tentera, jururawat atau pemberi semangat. Menurut al-Wāqidī (207H), Hind binti ‘Utba dan Khunās binti Mālik bin al-Mudarrib sebagai contoh turut terlibat di dalam Perang Uhud dan Hunayn. Di samping itu, terdapat beberapa nama lain lagi yang terlibat dalam peperangan seperti ‘Amrā binti ‘Alqamā al-Hārithiyya, Barzah binti Mas‘ūd al-Thaqafī (isteri Ṣafwān bin Umayyah), Nisā’ Syaybān (Perang Yawm dhī Qār), Madhḥaj (Perang Yawm Fīf al-Rīḥ), Sulāfa binti Sa‘d, Umm ‘Umāra Nuṣayba binti Ka‘b al-Māziniyya (Perang ‘Akrabā), ‘Umayyah binti Sa‘d bin Wahāb ibn Asyīm (isteri Abū Ṣufyān) dan Salmā binti Qays. Malah selepas menganuti Islam pun, kaum wanita masih terlibat di dalam peperangan seperti Saidatina ‘Aisyah (m. 63H) yang mengikuti Rasulullah s.a.w memerangi kaum Bani Musṭaliq. Justeru, walaupun sebahagian wanita sebelum Islam turut mendapat pusaka tetapi hak ini tidak tentu dan masih bergantung kepada amalan adat, kepercayaan agama kuno dan kemasukan tamadun luar seperti Rom dan Parsi. Oleh itu, kedatangan Islam telah memberi jaminan yang pasti bahawa wanita berhak mendapat pusaka berasaskan nas-nas yang jelas dan terperinci.

Hak Pusaka Wanita dalam Islam

Dalam meletakkan hak ke atas wanita berhubung harta pusaka, peruntukan nas atau dalil syarak adalah sumber utama perundangan Islam yang perlu dirujuk. Terdapat 3 ayat yang secara mufassal menjelaskan hak pusaka kepada para waris iaitu melalui ayat 11, 12 dan 176 daripada surah al-Nisa’. Nas inimenetapkan pembahagian harta pusaka kepada 5 lelaki dan 5 perempuan iaitu suami, isteri, anak lelaki, anak perempuan, ibu, bapa, saudara lelaki dan saudara perempuan seibu sebapa, serta saudara lelaki dan saudara perempuan seibu. Di samping tiga ayat ini, terdapat 3 ayat yang lain pula yang menerangkan kedudukan ahli waris nasab secara umum (mujmal) iaitu ayat 7 surah al-Nisa’, ayat 75 surah al-Anfal dan ayat 6 surah al-Ahzab. Berdasarkan keseluruhan sumber perundangan Islam iaitu al-Qur’an, al-Hadith, al-Ijmak dan al-Qiyas, disimpulkan terdapat 10 orang waris yang berhak mendapat pusaka daripada kalangan wanita iaitu;

1. Anak Perempuan.
2. Cucu Perempuan(dari anak lelaki hingga kebawah).
3. Ibu.
4. Nenek Sebelah Ibu.
5. Nenek Sebelah Bapa.
6. Saudara Perempua Seibu Sebapa.
7. Saudara Perempuan Sebapa.
8. Saudara Peempuan Seibu.
9. Isteri.
10.Wanita yang memerdekakan hamba.

Hak wanita untuk sama-sama mewarisi bersama dengan waris lelaki termaktub dalam firman Allah SWT menerusi surah al-Nisa’ ayat 7 yang berbunyi:

لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ

وَالْأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ نَصِيبًا مَفْرُوضًا

“Orang lelaki ada bahagian pusaka dari peninggalan ibu bapa dan kerabat, dan wanita pula ada bahagian pusaka dari peninggalan ibu bapa dan kerabat, sama ada sedikit atau banyak dari harta yang ditinggalkan itu; iaitu bahagian yang telah diwajibkan (ditentukan oleh Allah).”

Al-Qatādah, Ibn Jurayj dan Ibn Zayd menyatakan bahawa ayat ini diturunkan bagi menolak amalan adat Arab Jahiliyah yang hanya memberikan pusaka kepada lelaki dan menyisihkan wanita dan kanak-kanak kerana tidak memberi apa-apa sumbangan kepada kaum. al-Māwardī, al-Qurṭubī dan al-Zamakhsarī pula menyatakan ayat ini diturunkan setelah berlakunya pertelingkahan pembahagian pusaka peninggalan ‘Aws bin Thābit al-Anṣārī. Akibatnya, isteri ‘Aws telah mengadu kepada Rasulullah s.a.w menuntut bahagian untuknya dan untuk tiga orang anak perempuan mereka. Kesannya, pewahyuan ayat ini telah membawa perubahan ke atas pembahagian pusaka lelaki dan wanita iaitu wanita dan kanak-kanak akan turut mewarisi secara langsung tanpa disyarat memberi sumbangan kepada kaum. Ayat ini dan ayat seterusnya menjadi satu jaminan Syarak berhubung hak pusaka untuk waris wanita yang tidak boleh digugat.

Pusaka Anak Perempuan

            Anak perempuan ialah waris daripada golongan furu‘ kepada si mati. Mereka akan mewarisi secara nisbah anak perempuan mendapat separuh daripada bahagian anak lelaki. Bentuk pembahagian ini dijelaskan dalam ayat 11 daripada surah al-Nisa’ iaitu Allah SWT berfirman:

يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ فَإِنْ كُنَّ نِسَاءً

فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ وَإِنْ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ

“Allah perintahkan kamu mengenai (pembahagian harta pusaka untuk) anak-anak kamu, iaitu bahagian seorang anak lelaki menyamai bahagian dua orang anak perempuan. Tetapi jika anak-anak perempuan itu lebih daripada dua, maka bahagian mereka ialah dua pertiga dari harta yang ditinggalkan oleh si mati. Dan jika anak perempuan itu seorang sahaja, maka bahagiannya ialah seperdua (separuh) harta itu…”

Maksud literal ayat ini bahawa “waris lelaki mendapat dua bahagian waris wanita” (nisbah 2:1) adalah merupakan satu kaedah pokok yang terpakai apabila waris-waris tersebut berada pada peringkat waris yang sama (anak sama anak, cucu sama cucu dsb) . Berdasarkan ayat ini juga, sekiranya anak perempuan mendapat ½ maka cucu perempuan akan memperolehi 1/6 untuk menggenapkan 2/3 bahagian untuk waris perempuan. Bagaimanapun, golongan Syī’ah Imāmiyah tidak mewariskan cucu perempuan bersama anak perempuan dengan menqiyāskan kedudukan cucu lelaki yang terhijāb oleh anak lelaki. Bagaimanapun sekiranya anak perempuan telah menggenapkan bahagian pusaka 2/3, maka Ibn Mas’ūd berpandangan cucu perempuan tidak akan mengambil ‘asabah kerana keadaan ini akan menyebabkan pihak furū’ perempuan akan mengambil lebih daripada apa yang diberikan oleh al-Qur’ān. Menurut otoriti Abū Thaur dan Dāud cucu perempuan tidak akan mendapat apa-apa bahagian apabila anak perempuan mendapat 2/3 bahagian pusaka kerana bahagian untuk waris perempuan telah genap 2/3. Tetapi jumhur seperti saidina ‘Alī dan Zayd memberikan juga bahagian untuk cucu perempuan walaupun anak perempuan sudah mengambil 2/3 pusaka, sekiranya ada bersamanya cucu lelaki dengan memperolehi  ‘asabah dalam nisbah 2:1. Dalam hal ini, Ibn Qudāmah menolak had pewarisan maksima 2/3 kepada waris perempuan berasaskan Rasulullah s.a.w pernah memberikan pusaka kepada seorang anak perempuan, seorang cucu perempuan dan seorang saudara perempuan dengan masing-masing mendapat 1/2, 1/6 dan ‘asabah ma’al ghayrīhī. Keputusan Rasulullah s.a.w dalam kes anak perempuan dan saudara perempuan juga menunjukkan waris perempuan mengambil bukan setakat melampaui 2/3 malah menghabisi keseluruhan pusaka tersebut.

Anak perempuan

1/2

-Jika ia seorang (tiada waris lain)

 

2/3

-Jika lebih daripada 2 (tiada waris lain)

* kadar 2/3 akan dibahagikan sesama mereka.

 

Asobah (asobah bi ghairihi)

-Jika si mati meninggalkan  anak perempuan dan lelaki.

*Anak lelaki mendapat 2 bahagian  dan anak perempuan mendapat 1 bahagian daripada bakian harta pusaka.

*Bahagian setiap orang anak perempuan bersaman dengan ½ bahagian setiap anak lelaki.

 

 

Pusaka Cucu Perempuan

             Cucu perempuan adalah pengganti kepada anak perempuan. Mereka akan mewarisi apabila tiada anak perempuan dan bahagiannya adalah sebagaimana berikut;

Cucu perempuan (daripada anak lelaki)

1/2

-Jika ia seorang sahaja (tiada waris lain)

 

2/3

-Jika lebih daripada 2 orang

*(tiada waris lain seperti anak lelaki,anak perempuan atau cucu lelaki daripada anak lelaki)

 

Asobah (asobah bi ghairihi)

-Jika si mati meninggalkan cucu perempuan cucu dan cucu lelaki.

*Cucu lelaki mendapat 2 bahagian  dan cucu perempuan mendapat 1 bahagian daripada bakian harta pusaka.

*Bahagian setiap orang cucu perempuan bersaman dengan ½ bahagian setiap cucu lelaki.

 

 

1/6

-Jika si mati meninggalkan seorang anak perempuan dan cucu perempuan daripada anak lelaki.

*Anak perempuan mendapat ½ dan cucu perempuan mendapat 1/6.

*Tetapi jika ada cucu lelaki, cucu perempuan menjadi asobah.

 

Terdinding

-Dengan 2 orang anak perempuan si mati.atau

Dengan anak lelaki si mati.

Pusaka Isteri

Hak isteri untuk mendapat pusaka termaktub dalam ayat 12 daripada surah al-Nisa’ sebagaimana firman Allah SWT:

وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُع

ُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ

 لَكُمْ وَلَدٌ فَإِنْ كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ

“Dan bagi kamu seperdua dari harta yang ditinggalkan oleh isteri-isteri kamu jika mereka tidak mempunyai anak. Tetapi jika mereka mempunyai anak maka kamu beroleh seperempat dari harta yang mereka tinggalkan, sesudah ditunaikan wasiat yang mereka wasiatkan dan sesudah dibayarkan hutangnya. Dan bagi mereka (isteri-isteri) pula seperempat dari harta yang kamu tinggalkan, jika kamu tidak mempunyai anak. Tetapi kalau kamu mempunyai anak maka bahagian mereka (isteri-isteri kamu) ialah seperlapan dari harta yang kamu tinggalkan, sesudah ditunaikan wasiat yang kamu wasiatkan, dan sesudah dibayarkan hutang kamu

Ayat ini diturunkan kerana saudara lelaki kepada Sa‘d iaitu ‘Abd al-Rahmān bin ‘Awf telah mengambil kesemua harta pusaka dan tidak memberikan bahagian untuk isteri dan dua orang anak perempuan Sa‘d. Ini menyebabkan Ummu Ḥabībah (isteri Sa‘d) telah membuat aduan dan menuntut haknya di hadapan Rasulullah s.a.w. Sekiranya si mati meninggalkan lebih daripada seorang isteri (poligami), maka hak pusaka sama ada ¼ atau 1/8 akan diwarisi secara berkongsi. Dalam ayat ini, formula “waris lelaki mendapat dua bahagian waris wanita” juga terpakai. Para ulamak mengulas, kepentingan lelaki dalam ayat ini boleh dilihat berdasarkan perbezaan kata ganti diri yang digunakan iaitu kata diri kedua telah digunakan kepada lelaki (لكم), berbanding kata ganti diri ketiga digunakan untuk wanita (لهن). Kata ganti nama lelaki juga telah disebut lebih banyak iaitu sebanyak tujuh kali berbanding kata ganti nama wanita yang disebut sebanyak lima kali sahaja. Berdasarkan perbezaan ini, al-Qasimi menyatakan bahawa ayat ini memperlihatkan keutamaan waris lelaki berbanding wanita dan kerana itu “waris lelaki mendapat dua bahagian waris wanita”. Bagaimanapun dari sudut sebaliknya, fokas kepada lelaki di sini boleh juga kita disimpulkan sebagai bertujuan untuk memberi peringatan bahawa waris lelaki kebiasaannya akan menyeleweng daripada membahagikan pusaka secara adil seperti yang telah dilakukan oleh saudara lelaki Sa‘d bin al-Rabī‘ al-Anṣārī.

Isteri

1/4

-Jika si mati (suami) tidak meninggalkan anak atau cucu

 

1/8

-Jika si mati (suami) meninggalkan isteri dan anak atau cucu daripada anak lelaki

Pusaka Saudara Perempuan

Bahagian saudara perempuan berhak untuk pusaka pula dapat diketahui melalui ayat 176 surah al-Nisa’. Bahagian mereka adalah sebanding dengan bahagian anak perempuan bersama anak lelaki iaitu berdasarkan formula 2:1.  Allah SWT berfirman:

وَإِنْ كَانُوا إِخْوَةً رِجَالًا وَنِسَاءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ

 يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

“Dan sekiranya mereka (saudara-saudaranya itu) ramai, lelaki dan wanita, maka bahagian seorang lelaki menyamai bahagian dua orang wanita.” Allah menerangkan (hukum ini) kepada kamu supaya kamu tidak sesat. Dan (ingatlah) Allah Maha Mengetahui akan tiap-tiap sesuatu.”

Manakala bahagian saudara perempuan seibu ada sedikit kelainan apabila mereka mendapat satu perenam secara sama banyak dengan saudara lelaki seibu (apabila bilangan mereka seorang), dan diberikan satu pertiga secara sama banyak (apabila bilangan mereka lebih daripada seorang). Pembahagian ini adalah satu pengecualian daripada formula 2:1 sebelum ini. Firman Allah SWT dalam ayat 12 surah al-Nisa’:

وَإِنْ كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلَالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ

مِنْهُمَا السُّدُسُ فَإِنْ كَانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ فَهُمْ شُرَكَاءُ فِي الثُّلُثِ

Dan jika si mati yang mewarisi itu, lelaki atau wanita, yang tidak meninggalkan anak atau bapa, dan ada meninggalkan seorang saudara lelaki (seibu) atau saudara perempuan (seibu), maka bagi tiap-tiap seorang dari keduanya ialah seperenam. Kalau pula mereka (saudara-saudara yang seibu itu) lebih dari seorang, maka mereka bersekutu pada sepertiga (dengan mendapat sama banyak lelaki dengan wanita)

Walau bagaimanapun, mengikut pandangan terkecil daripada Ibn ‘Abbās ada menyatakan bahawa saudara seibu tidak dibahagikan sama rata tetapi turut menerima pembahagian dalam nisbah 2:1 juga di antara waris lelaki dan wanita. Namun, pandangan ini tidak berotoriti kerana ia bersalahan dengan maksud zahir nas dan ijmak ulamak. Bentuk pembahagian pusaka saudara perempuan adalah sebagaimana berikut;

Saudara perempuan dan lelaki (seibu)

1/6

– Jika ia seorang (tiada waris lain)

 

1/3

– Jika lebih daripada 2 orang (tiada waris lain)

 

Terdinding

-Dengan anak atau cucu dari anak lelaki si mati atau,

Dengan bapa atau,

Dengan datuk

Saudara perempuan (seibu dan sebapa)

1/2

-Jika ia seorang (tiada waris lain)

 

2/3

-Jika lebih daripada 2 orang (tiada waris lain)

 

Asobah (asobah bi ghairihi)

– Jika si mati meninggalkan saudara perempuan dan lelaki (seibu dan sebapa).

 

Asobah (asobah ma a ghairihi)

-Jika si mati meninggalkan saudara perempuan (seibu dan sebapa) dan anak perempuan atau cucu perempuan daripada anak lelaki.

 

Terdinding

-Dengan anak lelaki atau cucu lelaki daripada anak lelaki si mati, atau

-Dengan bapa atau

-Dengan datuk

Saudara perempuan (sebapa)

1/2

-Jika ia seorang (tiada waris lain)

 

2/3

-Jika lebih daripada 2 orang (tiada waris lain)

 

1/6

-Jika si mati meninggalkan saudara perempuan (sebapa) dan seorang saudara perempuan (seibu dan sebapa),

 

Asobah (asobah bi ghairihi)

– Jika si mati meninggalkan saudara perempuan dan saudara lelaki (sebapa).

 

Asobah (asobah ma a ghairihi)

-Jika si mati meninggalkan saudara perempuan (sebapa) dan  anak perempuan atau cucu perempuan daripada anak lelaki.

 

Terdinding

-Dengan anak lelaki atau

-Dengan cucu lelaki daripada anak lelaki  atau

-Dengan bapa atau

-Dengan 2 orang saudara perempuan seibu dan sebapa  si mati.,atau

-Dengan saudara perempuan seibu dan sebapa si mati atau

-Dengan saudara lelaki seibu dan sebapa si mati.

Pusaka Ibu

Hak pusaka ibu ialah sama ada satu perenam atau satu pertiga. Dalam sesetengah keadaan, para ulamak memberikan ibu satu pertiga daripada baki untuk mematuhi formula 2:1 apabila mewarisi bergandingan dengan bapa. Allah SWT berfirman:

وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كَانَ لَهُ وَلَدٌ

Dan bagi ibu bapa (si mati), tiap-tiap seorang dari keduanya: seperenam dari harta yang ditinggalkan oleh si mati, jika si mati itu mempunyai anak

Ayat ini menjadi pengecualian kepada formula 2:1 dan dalam hal ini, ibu bapa diberikan bahagian yang sama banyak iaitu satu perenam ketika si mati mempunyai anak. Tetapi sekiranya si mati tiada anak, maka ibu akan mendapat satu pertiga. Jika mempunyai saudara maka satu perenam. Firman Allah SWT dalam ayat 11 surah al-Nisa’

فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَوَرِثَهُ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ فَإِنْ كَانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ

“Tetapi jika si mati tidak mempunyai anak, sedang hanya mewarisinya hanyalah kedua ibu bapanya, maka bahagian ibunya ialah sepertiga. Kalau pula si mati itu mempunyai beberapa orang saudara (adik beradik), maka bahagian ibunya ialah seperenam.

Secara lebih jelas, hak pusaka ibu adalah sebagaimana berikut;

Ibu

1/6

-Jika si mati meninggalkan ibu ,bapa, anak atau cucu daripada anak lelaki

 

1/6

-Jika si mati meninggalkan ibu dan lebih daripada dua orang saudara lelaki dan perempuan (seibu sebapa/sebapa/seibu)

 

1/3

-Jika si mati tidak mempunyai anak atau cucu daripada anak lelaki atau lebih daripada dua orang saudara lelaki dan perempuan (seibu sebapa/sebapa/seibu)

 

1/3 daripada baki pusaka (setelah ditolak bahagian isteri dan datuk jika ada)

-Jika si mati meninggalkan isteri dan ibu sahaja, atau

Jika si mati (suami) meninggalkan isteri, ibu dan bapa.

*Tetapi, jika bapa telah tiada dan terdapat datuk bersama dengan isteri atau suami si mati, ibu hanya mendapat 1/3 daripada harta pusaka.

*Datuk si mati mendapat bakian harta yang tinggal.

 

1/3 daripada bakian harta pusaka (setelah ditolak bahagian suami dan bapa)

-Jika si mati (isteri) hanya meninggalkan bapa ,ibu dan suami.

  

Pusaka Nenek

Nenek adalah pengganti kepada pusaka ibu. Oleh kerana itu, ulamā berijmak bahawa nenek (ibu-ibu) terhijāb dengan ibu kerana mereka hanya pengganti kepada ibu dengan mendapat bahagian pusaka sebanyak satu perenam (1/6). Menurut Ibn Rusyd, ibu-ibu akan terhijāb dengan ibu dan ibu-bapa akan terhijāb dengan bapa. Ulamā sepakat bahawa bahagian satu perenam untuk nenek adalah seperti bahagian seorang isteri iaitu mereka akan berkongsi pusaka sekiranya lebih daripada seorang. Keputusan ini berdasarkan penghakiman Abū Bakar terhadap tuntutan dua orang nenek. Jelasnya, bahagian pusaka nenek boleh dilihat sebagaimana jadual berikut;

Nama Waris

Bahagian

Keterangan bagi ahli waris yang berhak

Nenek

1/6

-Jika si mati meninggalkan nenek seorang (sebelah bapa atau ibu)

*Jika ramai nenek, kadar 1/6 akan dibahagikan sesama mereka.

 

Terdinding

-Dengan ibu si mati (sama ada nenek sebelah ibu atau sebelah bapa).

-Bagi nenek sebelah bapa terdinding dengan bapa si mati tetapi nenek sebelah ibu tidak terdinding dengan bapa

*Nenek tidak mendapat apa-apa.

Berdasarkan jadual ini, selain daripada dua golongan waris yang dikecualikan sebagaimana dinyatakan, kesemua mereka adalah tertakluk kepada formula “waris lelaki mendapat dua bahagian waris wanita”. Bagi tujuan memudahkan penelitian formula ini, berikut ialah jadual ringkas nisbah pembahagian hak pusaka waris lelaki dan wanita.

Jenis Waris

Bhgn. Lelaki (2)

Bhgn. Wanita (1)

Keadaan

Suami/isteri

1/2

 

1/4

 

Tiada anak

 

 

1/4

1/8

Adaanak

Datuk/nenek

1/3

1/6

Lebih daripada 2 orang saudara

Anak Lelaki/perempuan

Asabah (1)

1/2

Seorang

Saudara kandung atau sebapa/seibu

2/3

1/3

Lebih daripada 2 orang

Ummariyatān

1/2

1/4

AdaIsteri

(Bapa/ibu)

1/3

1/6

Adasuami

Berasaskan konsep yang tidak mutlak ini, juga telah timbulnya persoalan di dalam masalah ‘Ummariyyatān iaitu apakah asas yang dipegang oleh mereka yang memberikan bahagian bapa mengatasi ibu dalam nisbah 2:1, sedangkan terdapatnya keadaan ibu mendapat bahagian yang sama banyak dengan bapa. Justeru, kewujudan nas yang memberikan bahagian yang sama rata menunjukkan mereka dalam keadaan yang tertentu boleh berada pada satu tahap yang sama dan keutamaan bapa ke atas ibu bukanlah mutlak. Tambahan pula tiada nas yang menyatakan bapa sentiasa mengatasi ibu dan sebaliknya.  Kewujudan zahir nas Syarak yang menyatakan ibu berhak mendapat 1/3 daripada pusaka berbanding bapa yang menerima ‘asabah menunjukkan ibu boleh mengatasi bahagian pusaka bapa atau dengan kata lain, waris perempuan dalam sesetengah keadaan boleh mengatasi waris lelaki. Jelaslah bahawa wanita mendapat hak keistimewaan dalam Islam. Hak pusaka wanita diiktiraf secara tersurat dan terjamin melalui bahagian fardu. Terdapat 8 daripada 11 waris yang menerima secara fardu adalah wanita sedangkan kebanyakan waris lelaki adalah penerima ‘asabah. Kelebihan penerima fardu adalah waris akan tetap mewarisi sedangkan penerima ‘asabah mewarisi daripada baki harta dan kemungkinan mereka tidak sempat mewarisi kerana harta pusaka telah habis dibahagikan. Pun begitu, dalam sesetengah keadaan wanita juga akan menerima bahagian pusaka secara ‘asabah iaitu mereka akan mewarisi bersama-sama dengan waris lelaki yang setaraf melalui ‘asabah bighairihi dan mewarisi dalam sesetengah keadaan mewarisi bersama waris wanita lain melalui ‘asabah ma’a ghairihi. Bentuk dan kaedah pewarisan wanita ini menunjukkan kecaknaan Islam kepada wanita khususnya bagi menjamin kebajikan dan masa depan mereka berbanding waris lelaki yang lain. Berikut ialah rajah yang menunjukkan waris-waris dari kalangan wanita dan lelaki mengikut keutamaan;

Jaminan Islam kepada Hak Pusaka Wanita

Perlu diketahui, hak pusaka dan pemilikan ke atas harta diberikan Islam kepada wanita lebih awal daripada apa yang berlaku di Barat. Berdasarkan the Encyclopaedia Americana, Undang-undang Common law Inggeris yang awal memperuntukkan bahawa kesemua harta yang dimiliki oleh seseorang wanita sebelum berkahwin akan bertukar menjadi harta suami setelah mereka berkahwin. Suami mempunyai hak ke atas hasil sewaan ke atas hartanah milik isterinya dan segala manfaat yang diperolehi daripadanya. Di Eropah, hanya sekitar tahun 1870-an barulah undang-undang ini mula dipinda dan wanita dibenar memiliki harta sama ada secara pusaka, wasiat atau kontrak. Perancis pula sehingga tahun 1938 baru meminda undang-undang lama ini. Sedangkan Islam telah mempunyai undang-undang dan perakuan khusus bahawa wanita mempunyai hak kehartaan sejak kedatangan Islam lagi kira-kira tahun 670M.

Pada zaman moden dan serba maju kini, Islam telah diserang dengan ideologi dan prinsip songsang seperti gerakan emansipasi wanita yang menuntut hak yang sama rata di antara lelaki dan wanita. Dalam hal ini, hukum pusaka Islam telah diserang apabila memberi wanita pusaka yang kurang daripada lelaki. Alasan mereka wanita sudah maju dan mampu berdiri sama tinggi serta duduk sama rendah dengan lelaki. Oleh itu, golongan-golongan feminisme ini mendakwa hukum Islam tidak adil iaitu berat sebelah. Perlu diketahui bahawa keadilan dalam Islam adalah meletakkan sesuatu pada tempatnya, bukan bermaksud sama rata atau beri sama banyak. Justeru, walaupun wanita menerima pusaka kurang dari lelaki tetapi hakikatnya harta pusaka yang diterima itu akan menjadi hak milik peibadi seseorang wanita sepenuhnya. Mereka tidak perlu menyerahkannya kepada suami atau anak-anaknya, sedangkan lelaki menerima pusaka bukan hanya untuk dirinya tetapi juga perlu menggunakan harta tersebut sebagai nafkah untuk isteri dan anak-anaknya. Ini menunjukkan hikmah yang terlepas pandangan oleh mereka yang berfahaman sekular yang cuba memburukkan Islam. Padahal Islam mempunyai sistem yang utuh dan tersusun yang sukar diketahui bagi mereka yang berfikiran cetek dan dangkal. Dalam hal ini orang Islam tidak menentukan sendiri hak-hak kemanusiaan mereka tetapi semuanya diketahui melalui petunjuk Allah dalam Al-Qur’an dan Hadis. Sesungguhnya hak dari Allah yang paling tepat, yang akan mendatangkan kebaikan bagi individu dan masyarakat dalam kehidupan dunia. Allah SWT ada berfirman dalam ayat 216 surah al-Baqarah yang bermaksud : “(Dan) mungkin kamu membenci sesuatu, padahal ia amat baik bagimu, dan mungkin kamu menyukai sesuatu, padahal ia amat buruk bagimu, Allah mengetahui sedang kamu tidak mengetahui”.

(Disesuaikan daripada artikel asal Jasni bin Sulong, “Kedudukan Wanita dalam Pembahagian Pusaka”, Jurnal Syariah 14 (2006): 121-143)

IN THE HIGH COURT OF MALAYA AT KUALA LUMPUR (COMMERCIAL DIVISION)

 SUIT NO. D24-NCC 2-80-2009

BETWEEN

1) SYARIKAT SYED KECHIK HOLDINGS SDN. BHD

2) PUAN SRI SHARIFAH ZARAH BINTI SYED KECIK AL-BUKHARY

3) SHARIFAH MUNIRA BINTI SYED KECHIK … PLAINTIFFS

AND

SYED GAMAL BIN SYED KECHIK AL-BUKHARY … DEFENDANT

 

GROUNDS OF DECISION (Enc. 3)

The Second and Third Plaintiffs are the children of the late Tan Sri Dato Syed Kechik @ Syed Bakar bin Syed Mohammad (the ‘deceased’). The Defendant is a child by a previous marriage. The 1st Plaintiff is a company originally founded by the deceased and presently managed by the Second and Third Plaintiffs as its only directors. According to the Second Plaintiff, the deceased did not own any ordinary shares in the First Plaintiff but owned 100,001 preference shares. The Second Plaintiff avers in para.5 (vii) of her affidavit filed in support of the application for an injunction (Enc. 3), that the deceased as a preference share holder was only entitled to dividends at the fixed rate of 8p.a, as and when, declared by the 1st Plaintiff. The preference shares, according to her, carried no right to the equity of the First Plaintiff or any voting rights. Apparently, the articles of association of the First Plaintiff also absolved the First Plaintiff from providing any notice of general meeting of the First Plaintiff and its financial statements to preference share holders. These averments of the Second Plaintiff have not been disputed by the Defendant.

On 31st July 2009, the Defendant applied and obtained the Sijil Fara’id from the Kuala Lumpur Syariah Court whereby he was recognised as a beneficiary of the estate of the deceased and accorded a 44 % share as the only male heir of the estate. The Second and Third Plaintiffs and the widow of the deceased are the only other beneficiaries under the Sijil Fara’id. The Second and Third Plaintiffs, in turn, filed Petition No. S31-668-2009 in the High Court in Kuala Lumpur to obtain the letters of administration to administer the estate of the deceased. This application which was filed in September 2009 is still pending disposal. The Defendant upon being confirmed as a beneficiary in the Sijil Fara’id caused letters to be written to the Second and Third Plaintiffs seeking information concerning the 1st Plaintiff including a request that he be allowed to inspect the documents of the First Plaintiff. These demands were not met by the Second and Third Plaintiffs to the satisfaction of the Defendant. This prompted the Defendant to file an ex-parte application for an injunction and discovery orders with the Syariah Court. The Syariah duly restrained the Second and Third Plaintiffs from selling or otherwise dealing with 44% of the First Plaintiff and undertaking any action which could result in the devaluation of the current value of the 1st Plaintiff. A further order issued by the Syariah Court entitled the Defendant to enter into all the immovable properties owned by the 1st Plaintiff for the purpose of enabling the Defendant to inspect the assets and documents of the First Plaintiff and thereby determine the value of the shares of the Defendant in the First Plaintiff. The orders being valid until the outcome of the Second and Third Plaintiffs’ application for the letters of administration of the estate of the deceased. The Plaintiffs, not without justification, describes the 1st order granted by the Syariah Court as a mareva injunction and the second order as an Anton Pillar Order.

On 6th November 2009, the Plaintiffs filed an originating summons seeking inter-alia a declaration that the Defendant possessed no interest in the First Plaintiff and/or, in any event, not until the completion of the administration and distribution of the estate of the deceased, in his capacity as a beneficiary. The Originating Summons was accompanied by an application for an injunction restraining the Defendant and his servant, agent, from inter-alia interfering with the affairs and administration of the First Plaintiff. The application for the interim injunction was primarily grounded on two grounds. First, that the Syariah Court had no jurisdiction to grant orders in the nature of a mareva and Anton Pillar against the First Plaintiff and its directors since the Syariah Court has no jurisdiction in matters relating to company law. Secondly, the inclusion of the Defendant as a beneficiary in the Sijil Fara’id did not entitle him to any interest in the affairs of the First Plaintiff since the preference shares did not carry with it the right to participate in the equity of the First Plaintiff.

 

Jurisdiction

At the outset, I indicated to both Counsels that the basis of the Court’s decision would be jurisdiction. In other words, if I am satisfied that the Syariah Court had jurisdiction to issue an injunction even on matters relating to company law, I would not examine whether the Syariah Court had rightly exercised its discretion when granting the injunction. I now proceed to deal with the issue of jurisdiction, with this in mind. There is no doubt that Syariah Court has jurisdiction to grant injunctions (see Sections 199 and 200 of the Syariah Court Civil Procedure (Federal Territories Act 1998 (‘the Act’). The next issue is, what is the legal matter upon which the Syariah Court had issued the injunction. According to the Plaintiffs and I agree with them, the legal matter is this; ‘does a preference shareholder have an interest in the equity of the First Plaintiff so as to entitle him to obtain orders of the nature granted to the Defendant’. Before I proceed to answer this question, I wish to make the following observation. First, the Defendant has not in any of his affidavits disputed the Plaintiff’s averment that the deceased was only a preference shareholder and a preference shareholder under the Articles of Association of the First Plaintiff is only entitled to a fixed income, with no right to participate in the equity of the First Plaintiff. Secondly, that the shares of the First Plaintiff have not been included as forming part of the estate of the deceased in the petition filed with the High Court for letters of administration.

Fortunately, the answer to the legal matter before this Court has already been answered by the Federal Court in the case of Latifah Mat Zin v. Rosmawati Sharibun & Anor (2007) 5 CLJ 253. Abdul Hamid Mohamad FCJ (as he then was) when dealing with the jurisdiction of the Syariah and Civil Courts over competing claims of beneficiaries over shares in an estate had this to say; ‘Secondly, in my view and with respect, while the Court was right in holding that probate and administration were outside its jurisdiction, it was wrong in thinking that the issue before it was an issue of probate and administration. It was not. From the judgment, at least it is very clear that the third declaration applied for (that all the 12 beneficiaries of the deceased were entitled to their respective shares in accordance with the ‘fara’id) was an Islamic law issue within the jurisdiction of the Syariah Court. However, from the judgment, we do not know whether the contradictory claims over the disputed shares concern the question of gift inter vivos or ‘hibah’ or on some other non-syariah legal ground eg, under companies’ law. If it was the former, then Syariah Court should have decided whether there was a ‘hibah’ in accordance with Islamic law of those disputed shares and then proceed to determine the shares of the beneficiaries, respectively, according to ‘Fara’id’. If it was the latter, of course the Syariah Court should not embark on civil law to determine the question whether those disputed shares were part of the estate of the deceased or not. That is a matter for the civil Court. If that was the case, what the Syariah Court could do was to stay proceedings until that issue is determined by the civil Court. Once that is determined, and if it forms part of the estate of the deceased, then the Syariah Court should proceed to determine the portion to which each beneficiary is entitled to, according to ‘Fara’id’. That order is then filed in the civil Court, which will give effect to it.

In my opinion, applying the above pronouncements of His Lordship to the facts of this case, I have little doubt that the legal matter of whether the Defendant as the successor of the deceased’s preference shares is entitled to participate in the equity of the 1st Plaintiff is a company law issue for determination by the civil Court. In fairness to the Syariah Court, it must be observed that the Syariah Court has not sought to determine the rights of the Defendant as a preference shareholder but proceeded on the premise that the shares of the deceased in the First Plaintiff formed part of the estate of the deceased (see Exh. SZ4 to Enc. 2). Be that as it may, since a Court of Law can only grant an injunction when the subject matter is within its jurisdiction and since the subject in the instant case is preference shares and the rights attached to it, I hold the legal matter to use the words of Abdul Hamid Mohamad, again as ‘some other non Syariah Legal ground’. Accordingly, it follows that the Syariah Court had no jurisdiction to grant the orders in favour of the Defendant.

The flaw in the submission of Counsel for the Defendant, in my opinion, is that he takes the position that every issue pertaining to whether an asset forms part of a deceased Muslim’s estate has to be determined under Syariah Law. In my judgment, this is not so. As expounded by Abdul Hamid Muhammad (as he then was) in Latifah’s case, to determine the assets forming the estate of a deceased Muslim, you may have to go, to and fro from the Syariah Court to the Civil Court, depending on whether the issue which calls for determination revolves around a Syariah Legal Ground or a non Syariah Legal Ground, to use the words of His Lordship, again. In this respect, if the ruling of Justice Mohamed Apandi Ali in Umi Khalsom Mohamed & Anor v. Haliza Hassan & Anor (2009) 9 CLJ is to the effect that every issue relating to whether an asset forms part of a deceased Muslim state must be dealt with under Syariah law, then, I beg to defer.

Admittedly, my judgment will inconvenience a Muslim beneficiary seeking to recover his share of assets where the entitlement involves company law issues. Unfortunately that is the state of the law and a judge can only enforce the law, as he finds it. In this respect, I am in good company in compelling the Defendant to go, to and fro between the civil and Syariah Court to resolve his claim to the shares of the First Plaintiff, as His Lordship opined likewise in Latifah’s case when he said and I quote ‘of course, this is very cumbersome. But, that is the only way out under the current law. That is why I call upon the Parliament to step in to remedy the situation’.

 

Conclusion

In my judgment, the declaratory relief sought by the Plaintiff in the originating summons raises issues which involve serious questions of law. Denying the Plaintiffs the injunction sought by them in the originating summons will cause, in my opinion, irreparable damage to the Plaintiffs, if this Court should ultimately make the declaratory orders sought by them. Accordingly, the justice of this case demands that I grant to the Plaintiffs the orders sought by them in Enc. 3 pending the disposal of the O.S. In passing, I wish to observe that the Defendant is not without a remedy since it is always open to him to participate in the petition filed by the Plaintiff and obtain relief similar to those obtained by him in the Syariah Court but, in this case, from Civil Court hearing the petition. Of course, whether the Defendant will be able to obtain such relief from the Civil Court would depend on the Court’s ruling on the precise rights attached to a preference shareholder of the 1st Plaintiff. I order the Defendant to pay costs of RM 15,000 to the Plaintiffs in respect of Enc. 3.

Sgn. (Y.A. Tuan K. Anantham)

Pesuruhjaya Kehakiman Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur Date of Decision: 15th January 2010

Counsels: Dato’ Vijay Kumar (Tetuan Kumar Jaspal Quah & Aishah) … for the Plaintiff

Mr. Atan Mustafa (Tetuan Azmel & Co) … for the Defendant

Sejarah awal pembentukan lembaga formal pengelolaan zakat di Aceh adalah pada tahun 1973 dengan nama “Badan Penertiban Harta Agama” (BPHA). Kemudian pada tahun 1976, nama Badan Penertiban Harta Agama ini diubah menjadi “Badan Harta Agama” (BHA). Selanjutnya 17 tahun kemudian iaitu pada tahun 1993, Badan Harta Agama di Aceh dipinda lagi menjadi “Badan Amil Zakat, Infaq dan Sedekah” (BAZIS) berdasarkan keputusan bersama Menteri Agama dan Menteri Dalam Negeri pada tahun 1991.

Sejarah penubuhan negara Islam Aceh pada tahun 1953, tuntutan kemerdekaan dan keinginan untuk memerintah sendiri di Aceh menyebabkan wilayah ini menjadi “istimewa” di Negara Indonesia. Justeru, keistimewaan pentadbiran wilayah Aceh di peringkat nasional dikekalkan sehingga Undang-Undang Indonesia No. 38 Tahun 1999 mengenai Pengelolaan Zakat diperuntukkan tidak terpakai di Aceh. Bahkan undang-undang memperuntukkan mengenai keistimewaan ini melalui Undang-Undang No. 44 Tahun 1999, iaitu Penyelenggaraan Keistimewaan Provinsi Daerah Istimewa Aceh. Justeru berlaku sedikit perbezaan dalam pentadbiran hal-ehwal zakat di peringkat nasional dan provinsi, di mana fungsi Badan ‘Āmil Zakat Daerah (BAZDA) di Aceh berlainan dengan fungsi BAZDA dalam Undang-undang No. 38/1999. BAZDA di Aceh ditubuhkan pada setiap peringkat provinsi sama ada di peringkat Kabupaten (Kota) atau Kecamatan (kampung). Keistimewaan Aceh ini diperkuatkan lagi melalui penetapan provinsi ini sebagai “Daerah Autonomi Khusus” kira-kira dua tahun kemudian melalui melalui Undang-Undang No. 18 Tahun 2001.

Berdasarkan Undang-Undang No. 44 Tahun 1999, syariat Islam telah ditakrifkan secara lengkap tetapi umum, iaitu Islam merangkumi seluruh ajaran dan tuntutan merangkumi hukum aqidah, akhlak, ibadat, muamalat dan jenayah. Bahkan, umat Islam Aceh dibenarkan untuk melaksanakan syariat Islam dalam kehidupan mereka. Sebagai contoh, Pasal 4 ayat (1) Undang-Undang No. 44 Tahun 1999 menyatakan:

Penyelenggaraan kehidupan beragama di daerah diwujudkan dalam bentuk pelaksanaan Syariat Islam bagi pemeluknya dalam masyarakat. Dalam peraturan pelaksanaan, pasal 11 dinyatakan: penyelenggaraan keistimewaan sebagaimana dimaksud dalam pasal 3, 4, 5, 6, 7, 8, dan 9 diatur lebih lanjut dengan Peraturan Daerah berdasarkan peraturan perundang-undangan berlaku.

 Peraturan Daerah (PERDA) No. 5 Tahun 2000 memberi kuasa kepada Aceh untuk menubuhkan Badan Baitulmal sendiri (Amrullah, 2008). Dalam pasal 4 ayat (1) PERDA diperuntukkan:

Setiap pemeluk agama Islam wajib mentaati, mengamalkan/menjalankan Syariat Islam secara kaffah dalam kehidupan sehari-hari dengan tertib dan sempurna. Bertolak dari pengertian kaffah, syariat dilaksanakan secara menyeluruh, termasuklah di dalamnya segala aspek yang berkaitan dengan Baitulmal.

 Manakala Pasal 14 (1) dan (2) menyatakan bahawa pengurusan Baitulmal di peringkat daerah adalah ditadbirkan di bawah kuasa Pemerintah Daerah, sebagaimana dinyatakan:

Pemerintah Daerah dapat membentuk dan mengatur organisasi Baitulmal. Pembentukan organisasi Baitulmal ditetapkan dengan Keputusan Gubernur.

 

Jelasnya dalam konteks Aceh, agensi yang bertanggungjawab mengenai zakat adalah Baitulmal yang menjadi “lembaga daerah pengelola zakat”. Secara lebih terperinci di Provinsi Aceh, Baitulmal ditubuh melalui Keputusan Gabenor Provinsi Nanggroe Aceh Darussalam No. 18 Tahun 2003 pada 16 Julai 2003, yang merangkumi pembentukan organisasi dan tata kerja badan-badan Baitulmal di seluruh Provinsi Nanggroe Aceh Darussalam sama ada di peringkat provinsi, kabupaten/kota atau gampong. Di bawah lembaga pengelola ini, terdapat Badan ‘Āmil Zakat, Infaq dan Sedekah (BAZIS) yang juga dilantik melalui SK Gabenor di atas yang bertanggungjawab mengenai zakat, infaq dan sedekah (Armiadi, 2008). Antara tugas dan tanggungjawabnya ialah menjadikan zakat sebagai salah satu sumber Pendapatan Asli Daerah (PAD) dengan kekuatan rakyat muslim Aceh yang membentuk 98.87 peratus (Aceh dalam Angka, 2006). Wang zakat ini penting untuk bantuan kewangan kepada masyarakat miskin dan asnaf-asnaf zakat yang lain.

Operasi Badan Baitulmal Aceh bermula pada 13 Januari 2004 yang diperkukuhkan lagi dengan penggubalan Qanun Aceh No.7 Tahun 2004 mengenai  Pengelolaan Zakat (Armiadi, 2008). Qanun tersebut menyebutkan badan yang berkuasa mengelola harta agama yang bersumber daripada zakat, infaq, sedekah, meusara, waqaf, wasiat, warisan, imarah, hibah dan lain-lain menjadi hak “Badan Baitulmal”. Pasca tragedi tsunami pada tahun 2004 dan selepas MoU Helsinki tahun 2005, Aceh mengalami transisi hukum, di mana Undang-undang No. 18 Tahun 2001 telah diganti dengan Undang-undang No. 11 Tahun 2006 tentang Pemerintahan Aceh (PA). Undang-undang ini menetapkan kembali status zakat sebagai Pendapatan Asli Daerah (PAD) dan dan Pendapatan Asli Kabupaten/Kota (PAK) yang diatur dalam pasal 180 ayat (1) huruf (d) (Amrullah, 2009).

Undang-undang mengenai Baitulmal Aceh ini diperkukuhkan lagi dengan Undang-undang No. 11 Tahun 2006, yang memberi kuasa yang lebih luas kepada baitulmal iaitu di samping bertugas mengelola zakat, baitulmal juga bertugas mengelola harta wakaf dan harta agama lainnya. Penggubalan dan penguatkuasaan Qanun Aceh No.10/2007 telah bertindak memansuhkan Qanun Nombor 7 Tahun 2004. Qanun ini telah menambah peruntukan tentang pengelolaan zakat di peringkat negeri/provinsi, kabupaten/kota, kemukiman dan gampong (kampung) dengan bidangkuasa yang lebih luas daripada BAZDA sebagaimana diatur dalam Pasal 27 Keputusan Menteri Agama No. 373/2003. Qanun tersebut terhad pada zakat, infaq, sedekah, hibah, wasiat, waris dan kaffarat sahaja, sedangkan Qanun Aceh No. 10/2007 ini telah menetapkan Baitulmal sebagai “‘āmil plus” yang berkuasa mengelola harta zakat, wakaf dan agama dalam erti yang luas sehingga turut berperanan sebagai “wali pengawas”.

Seterusnya, Peraturan Gabenor No.92 Tahun 2008 menjelaskan lagi struktur organisasi, hubungan hirarki dan mekanisme kerja oleh baitulmal. Menurut struktur organisasi, baitulmal yang ada di wilayah Kabupaten/Kota dan Unit-unit Pengumpul Zakat (UPZ) yang berfungsi sebagai cabang Baitulmal tidak mempunyai hubungan hirarki dengan Baitulmal Provinsi. Dalam hal ini Baitulmal Provinsi hanya sebagai pembina dan pembimbing terhadap Baitulmal Kabupaten/Kota. Dengan demikian Baitulmal di Kabupaten/Kota merupakan badan/lembaga autonomi yang bererti dapat mengurus sendiri dana-dana zakat yang terdapat di daerah-daerah masing-masing.

Pengurusan Badan Baitulmal di Aceh sesuai dengan namanya, iaitu Badan ini bukan hanya menguruskan perolehan daripada sumber-sumber zakat sahaja, bahkan ia juga menguruskan perolehan daripada harta wakaf, hibah, nazar, amanah, pusaka, kafarat, fidyah dan harta sitaan (Muslim Ibrahim, 2002. Berdasarkan sumber-sumber ini, berikut ialah statistik kutipan Baitulmal Provinsi Aceh antara tahun 2006 sehingga 2009, iaitu:

Jadual A – Jumlah Penerimaan Seluruh ZIS Baitumal Aceh Tahun 2006-2009

 

NO

 

BAITULMAL

2006

2007

2008

2009

(Rp)

(Rp)

(Rp)

(Rp)

1

Kabupaten Aceh

5,069,927,000

9,631,166,000

17,467,915,322

20,550,996,822

2

Kabupaten Aceh Utara

1,821,543,932

4,362,831,667

5,578,429,453

6,622,465,141

3

Kabupaten Aceh Besar

1,930,289,134

2,923,310,451

4,787,656,866

5,335,259,241

4

Kabupaten Aceh Tengah

2,426,968,316

2,735,277,253

4,798,151,657

5,780,869,977

5

Kabupaten Kota Banda Aceh

1,241,169,648

2,799,574,802

4,180,963,863

6,702,693,665

6

Kabupaten Nagan Raya

1,233,035,459

1,521,920,000

2,543,540,676

2,725,430,000

7

Kabupaten Aceh Barat

1,408,519,688

2,013,957,923

2,869,225,574

4,345,236,531

8

Kabupaten Aceh Selatan

1,193,235,000

1,312,130,326

2,244,878,339

2,832,561,650

9

Kabupaten Pidie

920,335,564

747,607,158

971,684,909

1,210,421,516

10

Kabupaten Bireun

1,033,188,000

1,244,124,569

1,694,856,371

2,143,332,569

11

Kabupaten Bener Meriah

642,607,128

1,188,575,246

1,589,713,952

2,444,880,306

12

Kabupaten Kota Langsa

546,002,925

379,092,511

855,803,005

1,453,706,967

13

Kabupaten Sabang

752,409,861

1,171,060,070

1,885,379,977

2,603,238,064

14

Kabupaten Aceh Singkil

768,915,405

880,264,871

1,145,000,000

1,553,500,000

15

Kabupaten Aceh Barat Daya

698,517,912

1,157,381,816

1,420,386,911

1,766,413,178

16

Kabupaten Aceh Timur

429,354,969

551,583,942

923,669,849

1,237,071,975

17

Kabupaten Aceh Jaya

278,000,000

553,755,638

798,006,818

1,057,634,064

18

Kabupaten Aceh Tenggara

111,628,202

244,270,794

1,431,236,508

1,429,401,806

19

Kota Lhokseumawe

0

352,730,575

1,742,460,228

2,653,121,313

20

Kabupaten Simeulue

287,597,478

480,000,000

1,270,000,000

800,000,000

21

Kabupaten Gayo Lues

442,364,246

726,694,409

834,510,100

989,093,293

22

Kabupaten Aceh Tamiang

0

0

275,213,226

1,433,808,038

23

Kabupaten Kota Subulussalam

0

0

140,341,140

804,870,369

24

Kabupaten Pidie Jaya

0

0

0

385,940,159

 

Jumlah

23,235,609,867

36,977,310,021

61,449,024,744

78,861,946,644

Sumber: Laporan Tahunan Baitumal Provinsi dan Baitulmal Kabupaten/Kota Aceh Tahun 2006 – 2009.

YAHUDI DAN ISRAEL

Bangsa Yahudi merujuk kepada seseorang yang dilahirkan kepada sebuah keluarga Yahudi, atau menjadi salah satunya melalui pemelukan kepada agama tersebut. Merujuk kepada tradisi dan hukum Yahudi, hanya anak-anak yang dilahirkan kepada ibu Yahudi boleh dikira sebagai orang Yahudi, dan tidak kepada bapa. Oleh itu, seseorang yang mempunyai bapa Yahudi tetapi ibu bukan Yahudi tidak akan diterima sebagai Yahudi.  Kisah bangsa Yahudi dan Bani Israel dalam al-Quran mengandungi pelbagai kisah-kisah teladan daripada pertentangan antara nilai-nilai baik dan buruk .

 

Sejarah kemunculan Bani Israil adalah bermula daripada Nabi Ibrahim as ketika baginda  meninggalkan ‘Ur di Babilonia untuk mengembara mencari kebenaran dan kedamaian. Namun al-Qur’an tidak mengulas masalah ini secara panjang lebar sebagaimana dibincangkan dalam Kitab Perjanjian Lama. Melalui kisah Nabi Ibrahim inilah, al-Qur’an secara tersirat menonjolkan bahawa Nabi Ibrahim adalah  “bapa” kepada semua Nabi dan Rasul yang termasuklah dalamnya orang-orang Yahudi dan juga Muslim. Kitab al-Quran menceritakan Nabi Ibrahim as adalah seorang yang tulus dan setia pada ajaran Tauhid yang lurus. Ibrahim pernah berdebat dengan kaumnya hingga membuat mereka marah dan berusaha untuk membakarnya. Setelah itu, Nabi  Ibrahim as terpaksa meninggalkan negerinya sampai ke Hijaz dan di sana ia membangun Ka‘bah bersama anaknya Nabi Ismail as.

 

Manakala sejarah Yahudi atau Bani Israil di dalam al-Qur’an diceritakan bermula daripada Nabi Ya’kub as yang telah berhijrah dari Kanaan (Palestin) sehinggai ke Mesir. Dalam kisah ini, Nabi Yusuf iaitu anak Nabi Ya’kub (daripada anak Nabi Ishak dan anak Nabi Ibrahim) telah meninggalkan negeri asalnya kerana dikhianati oleh saudara-saudaranya akibat dibuang di dalam perigi di padang pasir. Sebuah kafilah menemui Nabi Yusuf, membawanya ke Mesir dan kemudian menjualnya kepada seorang pembesar negeri itu. Bermula daripada sini, Nabi Yusuf mengalami pelbagai pengalaman dan cubaan antaranya telah dipenjarakan, dilantik menjadi “ahli tabir mimpi” dan akhirnya telah diambil  bertugas sebagai salah seorang pegawai besar dalam negara. Kemudian, al-Qur’an mengisahkan Nabi Yusuf bertemu semula dengan saudara-saudaranya dan Nabi Ya’kub as. Daripada sinilah bermula kehidupan Bani Israil di Mesir sehingga ke zaman pemerintahan Firaun dan kedatangan Nabi Musa as sebagai Rasul pengganti.

 

Secara jelas, al-Qur’an tidak menceritakan agama yang dianuti oleh Nabi Ibrahim dan keluarganya termasuklah agama Nabi Ishak, Ya’kub, Yusuf dan lain-lain. Namun al-Qur’an berulang kali mengatakan bahwa mereka adalah orang-orang yang muslim, menyerah diri kepada Tuhan. Penafian Nabi Ibrahim as sebagai seorang Yahudi direkodkan dengan khusus dalam surah al-Imran ayat 67:

مَا كَانَ إِبْرَاهِيمُ يَهُودِيًّا وَلَا نَصْرَانِيًّا وَلَكِنْ كَانَ حَنِيفًا مُسْلِمًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

 Maksudnya: Ibrahim bukan seorang Yahudi dan bukan (pula) seorang Nasrani, akan tetapi dia adalah seorang yang lurus lagi berserah diri (kepada Allah) dan sekali-kali bukanlah dia termasuk golongan orang-orang musyrik. (QS. 3:67)

Berasaskan asal-usul kepada bapa yang sama iaitu Nabi Ibrahim ini, al-Quran menunjukkan bahawa syariat akhir zaman adalah daripada sumber yang sama. Tiada umat yang terbaik dan terburuk kerana kesemuanya berasal daripada nenek-moyang yang sama. Justeru dakwaan bangsa Yahudi yang menyatakan bahawa mereka adalah umat pilihan adalah salah kerana kesemuanya adalah keturunan Ibrahim. Lantaran itu, dakwaan Yahudi bahawa agama mereka satu-satunya yang benar adalah salah.

وَقَالُوا كُونُوا هُودًا أَوْ نَصَارَى تَهْتَدُوا قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

 Maksudnya: Dan mereka berkata: “Hendaklah kamu menjadi penganut agama Yahudi atau Nasrani niscaya kamu mendapat petunjuk.” Katakanlah: “Tidak, bahkan (kami mengikuti) agama Ibrahim yang lurus. Ia bukanlah dari golongan orang musyrik.”

 

 Sikap Bangsa Yahudi

Al-Qur’an bagaimanapun menunjukkan bahawa Yahudi adalah bangsa yang engkar kepada ajaran Rasul dan menyeleweng. Mereka bukan setakat menipu umat manusia yang lain, malah menderhakai wahyu yang disampaikan walaupun dakwah seringkali berlaku pada mereka. Penyelewengan ini disuratkan melalui firman Allah yang berbunyi:

مِنَ الَّذِينَ هَادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَرَاعِنَا لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِي الدِّينِ وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَقْوَمَ وَلَكِنْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا

Maksudnya: Iaitu orang-orang Yahudi, mereka mengubah perkataan dari tempat-tempatnya. Mereka berkata : “Kami mendengar”, tetapi kami tidak mau menurutinya. Dan (mereka mengatakan pula) : “Dengarlah” sedang kamu sebenarnya tidak mendengar apa-apa. Dan (mereka mengatakan) : “Raa’ina”, dengan memutar-mutar lidahnya dan mencela agama. Sekiranya mereka mengatakan : “Kami mendengar dan menurut, dan dengarlah, dan perhatikanlah kami”, tentulah itu lebih baik bagi mereka dan lebih tepat, akan tetapi Allah mengutuk mereka, karena kekafiran mereka. Mereka tidak beriman kecuali iman yang sangat tipis. (QS. 4:46)

Kejahatan Bani Israel ini menyebabkan mereka asyik ditindas, tambahan pula mereka  adalah kaum pendatang di bumi Mesir. Justeru, mereka tentu sekali tidak berhak mendapat layanan yang sama sebagaimana penduduk Mesir. Mengulas lebih lanjut keadaan ini, Kitab Bible telah menceritakan bagaimana kehebatan Bani Israel dan sikap yang diambil oleh rakyat Mesir ke atas mereka:

(7) And the children of Israel were fruitful, and increased abundantly, and multiplied, and waxed exceeding mighty; and the land was filled with them. (8) Now there rose a new king over Egypt, who knew not Joseph. (9) And he said unto his people: ‘Behold, the people of the children of Israel are too many and too mighty for us; (10)  come, let us deal wisely with them, lest they multiply, and it come to pass, that, when there befalleth us any war, they also join themselves unto our enemies, and fight  against us, and get them up out of the land’. (11) Therefore they did set over them taskmasters to afflict them with their burdens. And they built for Pharaoh store-cities, Pithom and Raamses. (12) But the more they afflicted them, the more they multiplied and the more they spread abroad. And they were adread because of the children of Israel. (13) And the Egyptians made the children of Israel to serve with rigour. (14) And they made their lives bitter with hard service, in mortar and in brick, and in all manner of service in the field; in all their service, wherein they made them serve with rigour.

 

Setelah peristiwa penindasan di Mesir, Bani Israel ditonjolkan oleh al-Qur’an melalui perspektif yang lain pula di mana al-Quran memaparkan kaum Bani Israel mempunyai sikap yang tidak disiplin, suka menentang dan tidak tahu bersyukur. Dalam hal ini, ayat-ayat al-Quran jelas memperincikan:

Dan (ingatlah), ketika Musa berkata kepada kaumnya: “Hai kaumku, ingatlah nikmat Allah atasmu ketika Ia mengangkat nabi-nabi di antara kamu, menjadikan kamu raja-raja, dan memberimu apa yang belum pernah diberikan-Nya kepada seorang pun di antara umat-umat yang lain. Hai kaumku, masuklah ke tanah suci (Palestina) yang telah ditetapkan Allah bagimu, dan janganlah kamu lari ke belakang (karena takut kepada musuh), sehingga kamu menjadi orang-orang yang merugi.” Mereka berkata: “Hai Musa, sesungguhnya dalam negeri itu ada orang-orang yang gagah perkasa; sesungguhnya kami sekali-kali tidak akan memasukinya sebelum mereka ke luar darinya. Jika mereka keluar darinya, pasti kami akan memasukinya.” Berkatalah dua orang di antara orang-orang yang takut (kepada Allah karena) nikmat yang telah diberikan-Nya atas keduanya: “Serbulah mereka melalui pintu gerbang (kota) itu; maka bila kamu memasukinya niscaya kamu akan menang. Dan hanya kepada Allah hendaknya kamu bertawakal, jika kamu benar-benar orang yang beriman.” Mereka berkata: “Hai Musa, kami sekali-kali tidak akan memasukinya selama-lamanya, selagi mereka ada di dalamnya, karena itu pergilah kamu bersama Tuhanmu, dan berperanglah kamu berdua, sesungguhnya kami hanya duduk menanti di sini saja.” Musa berkata: “Ya Tuhanku, aku tidak menguasai kecuali diriku sendiri dan saudaraku, karena itu pisahkanlah antara kami dan orang-orang yang fasik itu.” Allah berfirman: “(Jika demikian), maka sesungguhnya negeri itu diharamkan atas mereka selama empat puluh tahun; (selama itu) mereka akan berputar-putar kebingungan di bumi itu. Maka janganlah kamu bersedih hati terhadap orang-orang yang fasik itu.”

Jelas daripada ayat-ayat di atas mengenai penentangan Bani Israel kepada Nabi Musa yang tidak tahu nilai syukur setelah diselamatkan daripada kekejaman Firaun. Menurut ulama tafsir, ayat-ayat di atas adalah lanjutan daripada peringatan Allah kepada umat Nabi Muhammad saw supaya  tidak lupa mengucapkan syukur kepada Tuhan atas segala nikmat dan karunia-Nya. Lalu al-Qur’an mengutip kisah-kisah Bani Israel ini sebagai bukti dan panduan umat Muhammad saw.

 

 Turut dinyatakan bahawa Bani Israel adalah kaum yang bodoh dan mudah terpengaruh dengan tingkah laku kaum lain khususnya dalam mentauhidkan Allah. Firman Allah dalam menceritakan hal ini:

وَجَاوَزْنَا بِبَنِي إِسْرَائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتَوْا عَلَى قَوْمٍ يَعْكُفُونَ عَلَى أَصْنَامٍ لَهُمْ قَالُوا يَا مُوسَى اجْعَلْ لَنَا إِلَهًا كَمَا لَهُمْ آلِهَةٌ قَالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ

 Maksudnya: Kami seberangkan Bani Israil ke seberang lautan itu; maka sampailah mereka kepada suatu kaum yang menyembah berhala yang mereka miliki. Bani Israil berkata: “Hai Musa, buatlah untuk kami sebuah tuhan (berhala) sebagaimana mereka mempunyai tuhan-tuhan.” Musa menjawab: “Sesungguhnya kamu ini adalah kaum yang bodoh.”

 

Berdasarkan perkembangan ini, maka jadilah Bani Israel sebagai kaum yang tidak tahu bersyukur kepada Allah. Mereka menjadi sesat dan menyeleweng daripada ajaran tauhid meskipun mereka telah kembali ke negeri Kanaan (Palestine) yang telah dijanjikan Tuhan. Semasa Bani Israel berada di Sinai, sebuah gurun yang panas dan gersang, Allah telah melimpahi mereka dengan air dan makanan. Firman Allah:

وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

 Maksudnya: Kami naungi kamu dengan awan dan Kami turunkan kepadamu manna dan salwā. Makanlah dari makanan yang baik-baik yang telah Kami berikan kepadamu. Mereka tidak menganiaya Kami; mereka hanyalah menganiaya dirinya sendiri.

Pendahuluan

Perlembagaan Persekutuan memberi bidangkuasa mengenai hal ehwal masjid kepada negeri-negeri dan telah diperuntukkan melalui Jadual Kesembilan Senarai 2 – Senarai Negeri iaitu:
“Kecuali mengenai Wilayah-wilayah Persekutuan Kuala Lumpur dan Labuan, Hukum Syarak dan Undang-undang diri dan keluarga bagi orang yang menganut ugama Islam, termasuk….. masjid atau mana-mana tempat sembahyang awam untuk orang Islam……”
Di pihak Kerajaan Negeri pula, kebiasaannya pentadbiran dan pengurusan mengenai hal ehwal masjid diperuntukkan dalam Enakmen Pentadbiran Hal Ehwal Agama Islam negeri-negeri dan diletakkan di bawah tanggungjawab Majlis Agama Islam Negeri. Berdasarkan perundangan ini, penubuhan sesebuah masjid dikawal di sisi undang-undang bagi maksud memelihara kesucian institusi ini daripada penyalahgunaan dan penyelewengan. Ini kerana masjid adalah hak umum dan perlu ditadbir berdasarkan maksud dan manfaat untuk seluruh umat Islam.

Selain peruntukan Enakmen Pentadbiran Agama Islam Negeri-negeri yang mengatur mengenai penubuhan masjid, terdapat juga peraturan-peraturan kecil lain yang digubal untuk menjelaskan lagi bidangkuasa dan garis panduan pentadbiran masjid-masjid di setiap negeri. Misalnya di Selangor, terdapat 3 undang-undang lain yang boleh menjadi rujukan utama dalam pentadbiran masjid-masjid, iaitu:-
i. Kaedah-kaedah Pegawai Masjid dan Jawatankuasa Kariah Masjid (Negeri Selangor) 1995 (Pindaan 2001)
ii. Peraturan-peraturan Tauliah (Negeri Selangor) 2008
iii. Garis panduan/Arahan/Amaran yang dikeluarkan oleh pihak MAIS dari semasa ke semasa.
Peraturan berhubung dengan Kaedah (i) di atas turut diperuntukkan di enam negeri lain di Malaysia di mana ia mempunyai fungsi yang hampir sama dalam mengatur garis panduan perlantikan jawatankuasa Masjid atau Kariah, cuma memakai gelaran yang berbeza. Di negeri-negeri ini, Peraturan tersebut adalah dikenali seperti berikut, iaitu;
(a) Johor, Kaedah-kaedah Masjid dan Surau Tahun 1986
(b) Pahang, Kaedah-kaedah Masjid 1998
(c) Perak, Peraturan Jawatankuasa Masjid 1986
(d) Perlis, Peraturan-peraturan Jawatankuasa Kariah 1990
(e) Pulau Pinang, Kaedah-Kaedah Jawatankuasa Qaryah dan Pegawai Masjid 1997
(f) Terengganu, Kaedah-kaedah Pentadbiran Hal Ehwal Agama Islam (Pentadbiran Masjid-masjid) 1987 (dimansuhkan pada tahun 2004)
Manakala Peraturan mengenai perkara tauliah (ii) di atas telah turut diperuntukkan di Wilayah-wilayah Persekutuan iaitu dalam Kaedah-Kaedah Pentadbiran Undang-Undang Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) (Tauliah Mengajar Agama Islam) 2006. Manakala negeri-negeri lain tidak memperuntukkannya.

Umumnya, pengajaran di masjid-masjid yang melibatkan orang ramai memerlukan pemilikan tauliah atau kebenaran daripada pihak berkuasa agama sebelum seseorang guru/ustaz dibenarkan mengajar. Begitu juga, tajuk dan bahan pengajaran juga dikawal oleh undang-undang daripada menggunakan majalah, buku-buku atau bahan penerbitan yang salah yang bertentangan dengan ajaran Islam, yang boleh menimbulkan kontroversi, menggugat ketenteraman awam atau yang diharamkan penggunaannya di Malaysia. Bagi membincangkan perundangan ini dengan lebih terperinci, aspek-aspek mengenai tauliah, kesalahan yang dikenakan, kandungan dan bahan pengajaran akan dibincangkan dengan lebih lanjut sebagaimana berikut;

Tauliah

Tauliah ialah kebenaran yang diberikan kepada seseorang untuk melakukan sesuatu tugas atau perkara seperti menjadi imam, membaca khutbah, mengajar, berceramah, jurunikah dan sebagainya. Berdasarkan maksud ini, istilah “tauliah” pada asalnya adalah umum iaitu merujuk kepada apa sahaja keizinan, kuasa atau tugas yang dibenarkan oleh undang-undang dalam melakukan sesuatu perkara. Manakala tauliah bagi maksud pendidikan dan pengajaran ialah kebenaran ke atas seseorang pengajar, pendidik, guru, ustaz dan sebagainya untuk mengajar kepada masyarakat awam di sesebuah negeri berdasarkan undang-undang pentadbiran agama yang berkuatkuasa di negeri tersebut.

Pemberian tauliah kepada seseorang pengajar adalah sebagai suatu bentuk kawalan undang-undang ke atas penceramah atau pengajar agama Islam di surau, masjid atau kawasan awam di seluruh negeri bagi mengawal kelayakan dan kecenderungan seseorang pengajar. Ini bagi memastikan bahawa seseorang pengajar itu mempunyai ilmu agama yang mencukupi, tidak dipengaruhi sentimen atau aliran yang tidak diterima masyarakat atau mengawal isu-isu yang cuba disampaikan daripada menimbulkan ketidaktenteraman dalam masyarakat. Ini kerana mengikut sumber daripada Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM), terdapat kira-kira 55 ajaran yang telah diwartakan sebagai sesat dan diharamkan daripada diajar di Malaysia (lihat lampiran di belakang). Ketiadaan kawalan melalui tauliah ini boleh meletakkan masyarakat awam dalam ancaman dan bahaya akibat daripada pengajar yang tidak layak, memilik pemikiran songsang, ekstremis, liberal, sesat dan sebagainya.

Bagi maksud mendapatkan tauliah, Selangor mempunyai Jawatankuasa Tauliah yang dilantik menurut Seksyen 118, Bahagian X Pendidikan Agama Islam, Enakmen Pentadbiran Agama Islam (Negeri Selangor) No. 1 Tahun 2003 yang memperuntukkan:
(1) Majlis hendaklah melantik suatu jawatankuasa bernama Jawatankuasa Tauliah, yang hendaklah terdiri daripada—
a) Setiausaha Majlis, sebagai Pengerusi; dan
b) tidak kurang daripada tiga orang dan tidak lebih daripada tujuh orang yang mempunyai pengalaman, pengetahuan dan kepakaran yang sesuai
(2) Majlis hendaklah bertanggungjawab bagi melaksanakan keputusan-keputusan Jawatankuasa itu.
(3) Jawatankuasa Tauliah hendaklah mempunyai kuasa untuk memberikan tauliah bagi maksud pengajaran agama Islam atau apa-apa perkara tentang agama Islam dan untuk menarik balik tauliah itu.
Di samping peruntukan ini, Selangor juga menggubal Peraturan-peraturan Tauliah (Negeri Selangor) 2008 yang menggariskan dengan lebih terperinci jawatankuasa tauliah, kategori tauliah, kelayakan, prosedur memohon tauliah, pengeluaran tauliah, tempoh sah tauliah, penggantungan dan penarikan balik tauliah serta kewajipan pemegang tauliah.

Selain daripada Selangor, nama Jawatankuasa Tauliah turut digunapakai di Negeri Sembilan (Enakmen 10/2003: 11). Bagaimanapun di Wilayah Persekutuan (Akta 505/1993: 96) dan Sabah (Enakmen 3/1995: 81), jawatankuasa ini dikenali sebagai Jawatankuasa Pengawasan Pengajaran Agama. Sementara di Johor (Enakmen 16/2003: 118), Melaka (Enakmen 7/2002: 106), Perak (Enakmen 4/2004: 107), Pulau Pinang (Enakmen 2/2004: 118) dan Kedah (Enakmen 9/2008:81) ia dikenali sebagai Jawatankuasa Pengawasan Pengajaran Agama Islam. Di Terengganu pula, jawatankuasa ini dikenali sebagai Jawatankuasa Pengawasan Pendidikan Agama Islam (Enakmen 2/2001: 102). Di Pahang, ia dikenali Jawatankuasa Penasihat Pendidikan Agama (Enakmen 3/1991: 112)

Di Sarawak, didapati tiada peruntukan khusus mengenai tauliah dalam Ordinan Negeri. Bagaimanapun, Ordinan Majlis Islam Sarawak 2001 masih boleh melaksanakannya jika menggunapakai peruntukan Seksyen 57 dengan tafsiran yang lebih meluas. Seksyen ini ialah mengenai penubuhan ‘Lembaga-lembaga Masjid’ yang antara lainnya berdasarkan Seksyen 57(2)(a), Lembaga Masjid berbidangkuasa untuk menjalankan kawalan dan pengawasan ke atas semua masjid yang ditubuhkan di dalam Negeri. Dalam maksud ini, ‘kuasa kawalan dan pengawasan’ boleh ditafsirkan juga meliputi kuasa mengeluarkan kebenaran mengajar atau tauliah di masjid-masjid di dalam Negeri Sarawak.

Permohonan untuk mendapatkan tauliah mengajar boleh dihantar kepada Majlis Agama Islam setiap negeri yang terlibat. Di Pulau Pinang misalnya, pemohon hendaklah mengisi Borang 1 (Permohonan untuk Mendapatkan Tauliah Mengajar) berdasarkan Kaedah-kaedah Pentadbiran Aktiviti-aktiviti yang Berkaitan dengan Pengajaran Agama (Negeri Pulau Pinang) 1998 (Kaedah 9). Sesuai dengan matlamat memastikan kelayakan seseorang penceramah, maka di antara maklumat yang diminta ialah keterangan mengenai ‘mazhab dalam syariat dan iktikad’ seseorang pemohon di samping maklumat peribadi yang lain. Pemohon juga dikehendaki menyatakan kelulusan akademik dan kitab yang bakal digunakan dalam pengajaran. Dalam Borang 1 ini juga, di antara bentuk-bentuk tauliah yang boleh dipohon di Pulau Pinang ialah ;
(1) mengajar agama dan ceramah umum,
(2) mengajar fardhu ain,
(3) mengajar al-Quran dan Tajwid, dan
(4) kesemua di atas.
Jika dilihat, kategori tauliah ini ada beberapa elemen persamaan dengan yang diperuntukkan dalam Peraturan-peraturan Tauliah (Negeri Selangor) 2008. Untuk dibandingkan ialah sebagaimana di bawah ;
(1) Tauliah Ceramah Umum yang membenarkan pemegangnya memberi ceramah umum berhubung dengan apa-apa aspek agama Islam di mana-mana tempat dan dengan apa-apa jua cara selain dari mengajar agama Islam secara berkala;
(2) Tauliah Mengajar Agama Islam berkitab yang membenarkan pemegangnya mengajar agama Islam secara berkala di mana-mana tempat;
(3) Tauliah Khas yang membenarkan seseorang yang bukan warganegara yang dijemput khas oleh Kerajaan Negeri, jabatan atau agensinya memberi ceramah umum berhubung dengan apa-apa aspek Agama Islam dalam program tertentu;
(4) Tauliah Mengajar Al-Quran yang membenarkan pemegangnya mengajar Al-Quran di mana-mana premis; atau
(5) Tauliah Khas bagi individu yang tidak memiliki kelayakan seperti yang ditetapkan dalam perenggan 11(1)(f) untuk mengajar bidang tertentu
Peraturan di Selangor juga ada menggariskan syarat-syarat dan kelayakan yang perlu dimiliki oleh seseorang yang memohon tauliah. Syarat-syarat yang diperuntukkan di Selangor adalah terperinci, iaitu;
(a) beragama Islam dari kalangan Ahli Sunnah Wal Jamaah;
(b) berumur 18 tahun ke atas;
(c) sihat tubuh badan dan sempurna akal;
(d) berakhlak dengan akhlak Islam;
(e) tidak pernah disabitkan dengan kesalahan jenayah oleh Mahkamah Sivil atau Mahkamah Syariah;
(f) mempunyai pengetahuan agama Islam sekurang-kurangnya di peringkat Empat Sanawi atau yang setaraf dengannya;
(g) lulus ujian bertulis atau temuduga yang dijalankan oleh Jawatankuasa, jika dikehendaki oleh Jawatankuasa;
(h) mendapat kebenaran bertulis dari majikan; dan
(i) bermastautin dalam Negeri Selangor.
Sementara daripada sudut tempoh masa, Jawatankuasa ini mempunyai budi bicara untuk mengeluarkan sesuatu tauliah tidak melebihi lima tahun berkuat kuasa dari tarikh ia dikeluarkan melainkan digantung atau ditamatkan lebih awal. Didapati juga, kebanyakan peruntukan Negeri mengecualikan keperluan tauliah dalam pengajaran agama Islam sekiranya mengajar membaca al-Quran atau memberi penerangan mengenai agama Islam kepada ahli rumahnya sendiri.

Jelasnya, tauliah ini penting bagi mengekang terlalu banyak permasalahan sosial yang berlaku dalam masyarakat kita antaranya permasalahan perpaduan umat Islam, ajaran sesat, fanatik berkumpulan, fahaman ekstremis dan masalah moral dalam kalangan penceramah. Justeru, oleh kerana perkara agama terletak di bawah bidangkuasa setiap negeri yang berbeza, maka keperluan tauliah hendaklah diperolehi daripada setiap negeri terlibat. Secara logiknya, terdapat 14 negeri di Malaysia maka ini bermakna seseorang pendakwah perlu mendapat 14 tauliah sekiranya ingin berceramah di seluruh Malaysia. Di Selangor, Peraturan 23 Peraturan-peraturan Tauliah turut menjelaskan beberapa kewajipan yang perlu dipenuhi oleh pemegang tauliah, iaitu:
(i) memberi ceramah umum mengenai apa-apa aspek Agama Islam atau mengajar Agama Islam berdasarkan Al-Quran, Al-sunnah, Ijma’ dan Qias;
(ii) berakhlak mulia dan amanah;
(iii) menjalankan daya usaha untuk mengekalkan, memperbaiki dan mengukuhkan persaudaraan dan perpaduan masyarakat Islam dan menggalakkan orang Islam meninggikan taraf hidup dan ekonomi serta menambahkan amalan dan takwa mereka kepada Allah;
(iv) tidak memfitnah saudara Islam yang lain; dan
(v) mematuhi undang-undang atau apa-apa arahan, larangan atau perintah yang diberikan oleh MAIS dan Jawatankuasa dari semasa ke semasa

Walaupun bidangkuasa pemberian tauliah ini di bawah kuasa Majlis Agama Islam, sedikit sebanyak pengaruh politik juga wujud apabila beberapa orang tokoh yang memilih aliran politik berbeza dengan sesebuah Kerajaan boleh ditarik balik tauliah atau tidak diberikan tauliah langsung. Bidangkuasa ini selaras dengan peruntukan dalam Enakmen yang antara lain menyebut bahawa Majlis boleh mengecualikan mana-mana orang atau golongan orang daripada mana-mana peruntukan Bahagian ini mengikut budi bicaranya. Termasuk juga dalam hal ini untuk menyekat, menghalang dan tidak mengeluarkan tauliah. Contohnya, bekas Mufti Selangor iaitu Dato’ Ishak Baharom telah dihalang daripada menyampaikan ceramah dan kuliah dalam negeri Selangor setelah dilucutkan daripada jawatan Mufti. Begitu juga Dato’ Ismail Kamus, yang dahulunya bertanggungjawab dalam meluluskan sesuatu sijil tauliah, tetapi kemudiannya tidak diberi tauliah langsung. Begitu juga Datuk Dr Haron Din yang pernah tidak diberi tauliah untuk mengajar di surau atau masjid (Zulkifli Nordin, 2009).

Kesalahan Mengajar Tanpa Tauliah

Kuasa kawalan perundangan tentu sekali mempunyai implikasi undang-undang jika tidak dipatuhi. Berdasarkan Enakmen Negeri-negeri, perbuatan mengajar agama tanpa tauliah dianggap telah melakukan satu kesalahan jenayah syariah. Sejak Enakmen terawal lagi iaitu Enakmen Pentadbiran Islam Negeri Selangor 1952, kesalahan mengenainya telah diperuntukkan melalui Seksyen 166 yang berbunyi:
“Whoever, save in his own residence and in the presence only of members of his own household teaches or professes to teach any doctrine of the Muslim religion without the written permission in that behalf of the Kathi shall be punishable with imprisonment for a term not exceeding one month or with fine not exceeding one hundred dollars”.
Setelah Enakmen 1952 ini dimansuhkan, kesalahan dan penalti mengajar tanpa tauliah ini diperuntukkan pula dalam Seksyen 119 Enakmen Pentadbiran Agama Islam Negeri Selangor 2003 dengan hukuman yang lebih berat. Peruntukannya berbunyi:
(1) Mana-mana orang yang mengajar agama Islam atau perkara-perkara tentang Agama Islam tanpa tauliah yang diberikan di bawah seksyen 118 adalah melakukan suatu kesalahan dan apabila disabitkan boleh didenda tidak melebihi tiga ribu ringgit atau dipenjarakan selama tempoh tidak melebihi dua tahun atau kedua-duanya.
(2) Subseksyen (1) tidaklah terpakai bagi—
(a) mana-mana orang atau golongan orang yang dikecualikan oleh Majlis di bawah seksyen 121 Enakmen ini; atau
(b) mana-mana orang yang mengajar agama Islam atau perkara-perkara tentang agama Islam di dalam kediamannya sendiri kepada anggota keluarganya sahaja.

Hukuman yang sama diperuntukkan di Terengganu (Enakmen 2/2001: 103), Negeri Sembilan (Enakmen 4/1992: 53) dan Kedah (Enakmen 9/2008: 84). Manakala di Johor (Enakmen 16/2003: 119), Melaka (Enakmen 7/2002:107), Perak (Enakmen 4/2002: 108), Pulau Pinang (Enakmen 2/2004: 119), Sabah (Enakmen 3/1995: 49), Sarawak (Ordinan 46/2001: 11) dan Wilayah Persekutuan (Akta 559/1997: 11), hukuman yang diperuntukkan lebih tinggi iaitu boleh didenda tidak melebihi lima ribu ringgit atau dipenjarakan selama tempoh tidak melebihi tiga tahun atau kedua-duanya. Di Kelantan pula, hukuman yang diperuntukan lebih ringan iaitu, boleh dikenakan denda tidak melebihi satu ribu ringgit atau penjara selama tempoh tidak melebihi enam bulan atau kedua-duanya (Enakmen 4/1994: 117).

Di samping peruntukan kesalahan dan penalti melalui Enakmen Pentadbiran Agama, terdapat juga negeri yang memperuntukkan dengan peruntukan yang sama dalam Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah. Sebagai contoh yang berlaku dalam Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah di Johor (Enakmen 4/1997: 11), Melaka (Enakmen 6/1991: 70), Perlis (Enakmen 4/1993: 33) dan Pulau Pinang (Enakmen 3/1996: 11). Justeru, terdapat dua peruntukan yang boleh dikenakan kerana kesalahan mengajar agama tanpa kebenaran di negeri-negeri ini iaitu sama ada berdasarkan Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah atau Enakmen Pentadbiran Agama Islam. Rata-rata peruntukan mengenai hukuman denda adalah sama di negeri-negeri ini kecuali di Perlis di mana jika berdasarkan Enakmen Pentadbiran Undang-undang Ugama Islam 1964 (versi Bahasa Inggeris), hukuman yang diperuntukkan ialah denda yang tidak melebihi RM100.00 (Enakmen 3/1964: 125). Bagaimanapun dalam peruntukan Enakmen Jenayah dalam Syarak 1991 Perlis, hukuman yang dikenakan kerana mengajar agama tanpa kebenaran adalah lebih tinggi iaitu apabila disabitkan boleh dikenakan hukuman tidak melebihi seribu ringgit atau penjara selama tempoh tidak melebihi enam bulan atau kedua-duanya (Enakmen 4/1993: 33).

Bagaimanapun di Negeri Sembilan, Pahang, Sabah, Sarawak dan Wilayah Persekutuan, tiada peruntukan mengenai penalti dimasukkan dalam peruntukan Enakmen Pentadbiran Undang-undang Islam. Sebaliknya, peruntukan kesalahan dan penalti hanya diperuntukkan dalam satu statut sahaja iaitu di Negeri Sembilan dalam Enakmen Jenayah Syariah (4/1992: 53), di Sarawak dalam Ordinan Kesalahan Jenayah Syariah Sarawak (46/2001: 11), di Sabah dalam Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah (3/1995: 49) dan Akta Kesalahan Jenayah Syariah (Wilayah-wilayah Persekutuan) (559/1997: 11). Sementara di Pahang, peruntukan penalti diperuntukkan melalui Enakmen Pentadbiran Ugama Islam dan Adat Resam Melayu Pahang (8/1982: 161) dan bukannya dalam Enakmen Pentadbiran Undnag-undang Islam Pahang (3/1991) sebagaimana di negeri-negeri lain.

Saya tertarik dan bersetuju dengan artikel dalam Kolum Cuit Oleh Zaini Hassan dalam Utusan Malaysia pada 9/12/2009 yang bertajuk “Alkisah India di India dan India di Malaysia”ketika beliau berada di kota raya Hyderabad, India dari 29 November-4 Disember menghadiri Forum Editor-Editor Sedunia). Sila baca dulu…

BERADA di kota raya tua India, Hyderabad selama seminggu minggu lalu amat memberi kesedaran kepada diri ini. Setiap inci persegi tanah di kota-kotanya dihuni oleh ratusan insan. Setiap kilometer persegi dihuni oleh ratusan ribu insan dan setiap bandar raya di negara keramat itu dihuni oleh jutaan manusia. Dan India ialah tanah bagi 1.2 bilion umat manusia. Angkanya bertambah setiap saat. Berada di India bererti kita berada dalam satu realiti kemanusiaan yang sebenar. India ialah tanah bagi manusia ramai. Jurang hidupnya adalah antara langit dan bumi. Yang papa terlalu papa, yang kaya terlalu kaya. Yang kaya, tidak pandang ke bawah, yang bawah tetap di bawah. Kasta, darjat atau keturunan masih diamalkan secara tebal di seluruh India. Ia semacam satu agama. Kasta atas tidak boleh bersatu kasta rendah.

Jalan rayanya haru-biru. Suasananya hiruk-pikuk. Bas, lori, kereta, basikal, teksi roda tiga, kereta lembu, kuda bersimpang siur. Bunyi hon adalah wajib. Pegang sahaja stereng, bunyi hon dulu. Di belakang bas dan lori tertulis `tolong hon’. Tiada siapa marah jika dia dihon. Hon ialah nyawa. Semasa dalam perjalanan menghadiri makan malam perpisahan di Istana Chowmohalla (dibina pada 1780 oleh Nawab Nizam Ali Khan, Asaf Jah II), pemandu bas yang membawa kami tiba-tiba turun lari meninggalkan bas yang dibawanya. Hilang dalam lautan manusia dan kenderaan. Kami terpinga-pinga. Dua lelaki preman masing-masing memegang submesingan jenis sterling yang mengawal keselamatan kami dalam bas berkata “jangan bimbang’’. Pemandu tadi sebenarnya turun untuk meleraikan kenderaan-kenderaan yang sudah berpintal di atas jalan raya. Dia bertindak menjadi polis trafik. Sambil dia menyelesaikan kekusutan itu, saya melihat di seberang sana seorang penumpang turun dari teksi roda tiga yang dinaikinya menolak kenderaan itu yang mati di atas jalan raya. Tiada rasa marah pun di muka penumpang itu yang menolong menolak teksinya yang rosak. Tiada siapa peduli apa yang berlaku di sekeliling mereka. Polis trafik pun menjalankan apa yang terdaya, tanpa memperlihatkan sedikit pun kekerutan di dahinya. Trafik lalu lintas tetap berjalan lancar, walaupun dalam suasana kekecohan. Sebelah malam, di tepi-tepi jalan insan-insan tidur merata-rata. Ada yang telah nyenyak membungkus tubuh dengan kain selimut daripada kedinginan kota itu. Yang belum tidur, duduk mencangkung sambil memandang ke satu tujuan yang tidak diketahui.

Hampir dua jam bergelut kami tiba di istana bereka bentuk masjid itu. Di sepanjang dinding tembok istana tertulis tulisan dalam bahasa Inggeris “Ini tempat suci jangan kencing’’. Kencing berdiri sambil si anunya memancut ke dinding adalah pemandangan umum yang biasa. Mungkin kerana terlalu ramai manusia, tandas bukan lagi pilihan. Awas, setiap pagi berhati-hati berjalan di kaki-kaki lima kerana terlalu banyak jerangkap samar dari isi perut manusia berlonggok di sana-sini. Suasana serupa juga juga khabarnya boleh dilihat di bandar raya lain termasuk di Mumbai. Sampainya di istana itu, kami dibawa masuk ke dalamnya. Satu suasana antara langit dengan bumi. Kawasan istana lama itu diwarnai dengan lampu-lampu berwarni yang menyenangkan perasaan. Bagaikan berada dalam kisah Hikayat 1001. Tarian-tarian Bollywood dari era 50-an hingga kini dipersembahkan kepada kami. Selesai persembahan kami dijamu dengan juadah Hyderabad tersohor di dunia, nasi beriyani. Kami makan beriyani kambing dan ayam, tanpa mempedulikan apa-apa lagi. Ia terlalu sedap tanpa boleh ditandingi oleh mana-mana restoran Malaysia, waima Hameediah di Campbell Street, Pulau Pinang mahupun Mahbob di Bangsar.

Di luar tembok sana, suasananya adalah terlalu kontras. India yang penuh warna-warni. India yang penuh dengan drama. Di dada-dada akhbarnya konflik di mana-mana. Di Parlimennya pun haru-biru seperti di atas jalan rayanya juga. Televisyen memaparkan bagaimana seorang speaker dewannya tidak diendahkan oleh ahli-ahli Parlimen yang memboikot sesi soal-jawab. Akhbar Deccan Chronicle dalam karikatur muka satunya (macam Senyum Kambing) keesokan harinya mencuit: Mengapa mereka tidak mahu buat sesi soal-jawab dalam kantin saja, kan di situ tempatnya ahli Parlimen selalu melepak? India tetap India. Orang India ialah masyarakat yang begitu unik. Jika kita sering tengok wayang Tamil atau Hindi, itulah budaya mereka. Kecoh, kecoh dan kecoh. Namun, kita di Malaysia pun ada orang India. Kecohnya pun lebih kurang sama. Mereka ini rata-ratanya terdiri daripada ahli-ahli profesional, peguam dan kini menjadi ahli politik. Di Malaysia hanya orang India yang pandai-pandai sahaja yang sering buat bising. Mereka menguasai Majlis Peguam dan kini mereka sudah ramai di Parlimen,………

Akhiran penulisan beliau, Zaini Hasan mengesyorkan sesetengah orang India agar…

Pergilah melawat ke India, dan hayatilah erti kehidupan di sana, hayatilah erti kasta dan darjat, miskin dan kaya, seperti yang saya alami minggu lalu. Seburuk-buruk Malaysia, inilah tanah tumpah darah kita.

Saya juga pernah melawat India, iaitu New Delhi…dan gambaran kemiskinan, dua dunia berbeza, najis di merata, kotor dan berdebu, hon ibarat muzik, kemelaratan hidup amat menginsafkan, semuge kita semua, tak kira Melayu, Cina ataupun INDIA bersyukur mendiami Malaysia!